VRIENDSCHAPSBAND BEIT SAHOUR

Relatie tussen de Evangelisch Lutherse gemeente in Beit Sahour en de Pauluskerk

Ontstaan van de relatie

Het contact tussen de Rotterdamse Pauluskerk en de Evangelisch Lutherse gemeente in Beit Sahour, vlakbij Bethlehem, gaat terug tot 1987, de eerste geweldloze opstand van de Palestijnse bevolking tegen de bezetting door de staat Israël. In Beit Sahour weigerden bewoners toen onder andere belasting te betalen aan de bezetter. Het gewelddadig optreden daartegen door het Israëlische leger maakte slachtoffers. Daarnaast werden er mensen gearresteerd en voorraden van winkels in beslag genomen. Ook de school van de Evangelisch Lutherse gemeente werd zwaar getroffen. Hierop stuurde de predikant van de kerk in Beit Sahour een noodkreet naar zijn contacten in het buitenland. Hans Visser, destijds predikant van de Pauluskerk, ontving het bericht. Hij en zijn team wilden, in lijn met de traditie van de Pauluskerk[1] om op te komen voor slachtoffers, steun verlenen aan de mensen in Beit Sahour.

Een band die door de jaren heen stand houdt

Vanaf 1987 is er een warme band met de gemeenschap in Beit Sahour. Er werd kleinschalige steun verleend aan de school en er vonden over en weer bezoeken plaats. Vrijwilligers van de Pauluskerk en de verschillende predikanten bezochten de bezette Westbank en de Gazastrook. In eigen omgeving werd er nauw samengewerkt met de Palestijnse gemeenschap in Vlaardingen. Vanuit de Pauluskerk werd ook deelgenomen aan acties om de gewelddadige bezetting van de Palestijnse gebieden door de staat Israël onder de aandacht te brengen. In de loop der jaren werden er in de Pauluskerk ook bijeenkomsten gehouden over Joodse en Islamitische geloofskwesties. Als teken van onze vriendschap werd de opening van de nieuwe Pauluskerk in 2013 opgeluisterd door optredens van de folkloristische dansgroep van leerlingen van de school in Beit Sahour.

De laatste jaren nam de intensiteit van het contact wat af. Er waren aan beide kanten nieuwe mensen gekomen. In Rotterdam slokt het gevecht voor een menswaardig bestaan voor mensen zonder verblijfspapieren en voor daklozen veel tijd op. In Beit Sahour was er een wisseling van de wacht en werd men geconfronteerd met meer onderdrukking door de bezettende Israëlische overheid (en de settlers). Toch bleven beide kerken samenwerken toen de belangrijkste Palestijnse mensenrechtenorganisatie met geweld gesloten werd (AL Haq), bij het aandacht vragen voor Palestijns christelijk denken over de bezetting en de houding van kerken in Nederland (Kairos Palestine) en toen er een nieuwe illegale nederzetting bij Beit Sahour kwam. De Pauluskerk haalde verder samen met de werkgroep PAIS-Rijnmond geld op om leerlingen van arme ouders te ondersteunen om de schoolkosten van hun kinderen te betalen. Daarnaast is de Pauluskerk al lange tijd aangesloten bij ‘Rotterdam voor Gaza’[2] en werden inzamelingsacties voor medische zorg in Gaza gesteund.

 

 

 

De actuele situatie in Palestina

7 oktober 2023 is ook voor de relatie tussen de Pauluskerk en onze Palestijnse zusterkerk erg belangrijk. De verschrikkelijke gebeurtenissen van die dag volgen op 77 jaar van onderdrukking en bezetting. De Palestijnse bevolking van Gaza leefde voor die dag al vele jaren in een openlucht gevangenis. Verzet tegen een bezetter is legitiem, maar helaas leidde de aanval van Hamas tot vele burgerslachtoffers. Dit is in strijd met het oorlogsrecht en ook de Pauluskerk keurde dit (met afschuw) af. De represailles van Israël waren en zijn extreem gewelddadig en leidden tot een genocide van de Palestijnse bevolking in Gaza.[3] Binnen de Pauluskerk en in het contact met de mensen in Beit Sahour hebben de gebeurtenissen in Gaza ons erg bezig gehouden. Er werden verschillende bijeenkomsten in de Pauluskerk gehouden om medeleven en solidariteit met de Palestijnse bevolking te tonen. Ook waren er verdiepingsbijeenkomsten zoals die met Berber van der Woude en Janneke Stegeman in oktober 2025).

De situatie in Gaza blijft rampzalig, maar ook op de bezette westoever van de Jordaan is die onmenselijk. Israël gaat door met arresteren, martelen, moorden en het wegtreiteren van de Palestijnse bevolking daar. Het geweld van de kolonisten en het leger zijn er toegenomen, grond wordt in versneld tempo afgepakt en de bewegingsvrijheid van de Palestijnse bevolking wordt verder beperkt. Mensenrechten zijn een dode letter geworden. De ernstige situatie in Palestina veroorzaakt dat we, van beide kanten, de komende tijd de contacten tussen onze kerken willen intensiveren en inhoudelijk sterker maken.

 

 

Vriendschap en verwachtingen

Naast materiële hulp (m.n. voor de school en haar studenten) vraagt onze ‘zustergemeente’ in Beit Sahour om gezien te worden, om solidariteit en wil zij graag dat wij druk uitoefenen op politici en kerkleiders om ervoor te zorgen dat mensenrechten echt gerespecteerd worden, er recht gedaan wordt en het geweld tegen de Palestijnse bevolking stopt. Men verwacht van ons dat we in onze eigen omgeving duidelijk maken dat ook de Palestijnse bevolking recht heeft op een menswaardig bestaan en duurzame vrede. De verwachtingen van de gemeente in Beit Sahour sluiten aan bij ons eigen denken over gerechtigheid. In het geval van de Palestijnen en Israël vinden we dat er alleen een duurzame vrede mogelijk is als recht gedaan wordt aan de Palestijnen en internationaal (mensen)recht wordt toegepast.  Geen duurzame vrede zonder gerechtigheid.

 

 

 

Gedeelde waarden en wat dit betekent voor onze relatie

De Pauluskerk voelt zich verbonden met het Palestijnse volk. Daaronder ook de Palestijnse christenen. In de Kairosdocumenten vragen de Palestijnse christenen dringend om hulp aan de christenen in de wereld. Het Kairosdocument uit 2009 roept de internationale gemeenschap op naast de onderdrukte Palestijnen te gaan staan, Palestijnen hun fundamentele mensenrechten terug te geven en Israëli’s te bevrijden van het geweld dat hun bezetting teweeg brengt. In het Kairosdocument van 2025 verklaren de Palestijnse christelijke leiders dat zwijgen over het onrecht dat de Palestijnen aan wordt gedaan, neerkomt op medeplichtigheid aan genocide. Palestijnse christenen vragen om kostbare solidariteit. Volgens onze bevriende Palestijnse theoloog Munther Isaac kan solidariteit voor ons een prijs hebben, vooral in de huidige cultuur van angst, ontkenning en intimidatie (zoals beschuldiging van antisemitisme). Munther Isaac ontkent het bestaansrecht van Israël niet, hij wil dat ook het bestaansrecht van Palestijnen in het land erkend wordt en dat op grond van gelijkwaardigheid. Dit sluit aan bij ons denken over wat een duurzame vrede inhoudt.

De Palestijnse christenen vragen ons om betekenisvolle daden die echt het verschil maken. Om als gelovigen samen op te komen voor gerechtigheid. Om het erkennen van de ongelijke machtsposities in Israël Palestina; dat het niet gaat om een conflict tussen Joden en Palestijnen, maar om het structurele onrecht van bezetting en etnische zuivering door de staat Israël. Om de moed te hebben om je daadwerkelijk te verzetten tegen het onrecht dat Palestijnen wordt aangedaan. Om die reden steunt de Pauluskerk de internationale BDS-beweging. Zoals we weten uit de strijd tegen de apartheid in Zuid-Afrika en onlangs ook nog uitgesproken door Ilan Papé ‘Elke succesvolle strijd voor bevrijding en dekolonisatie die we kennen in de geschiedenis kende een combinatie van boycot en solidariteit die uiteindelijk regeringen dwongen actie te ondernemen.’

 

 

 

 

 

Concrete mogelijkheden om onze vriendschap, onze solidariteit vorm te geven

De Pauluskerk is een lokaal diaconaal centrum met een hechte, maar ook bescheiden geloofsgemeenschap. De Pauluskerk doet haar werk met hulp van veel vrijwilligers. Het lokale werk wordt betaald met geld van individuele gevers, de PKN en donors. Internationaal werk is niet het werkterrein van de Pauluskerk, ook is de kerk geen politieke partij. De Pauluskerk blijft het wel te allen tijde opnemen voor gerechtigheid en het naleven van internationaal recht.
Als lokale christelijke instelling, verbonden aan de Protestantse Kerk in Nederland, voegen we ons naar het denken van onze Palestijnse medegelovigen. De Kairosdocumenten zijn voor ons leidend. We ondersteunen de doelen van de BDS campagne en we voeren die zo goed mogelijk uit. Gezegd kan worden dat Kairos en BDS het frame zijn waarbinnen de Pauluskerk vorm probeert te geven aan de band met de Evangelisch Lutherse kerk in Beit Sahour. Deze oude band is iets wat ons aan het hart gaat, een teken van solidariteit, het zien van het lijden van onze vrienden daar. We willen proberen om onze oude vriendschap invulling te geven binnen de beperkingen die wij hebben. We willen dit op verschillende manieren doen:

• Door de kerk een podium te laten zijn voor het bespreken van de situatie in Palestina en Israël.
• Waar ook ruimte is voor spiritualiteit en rouw over het leed dat de Palestijnen wordt aangedaan. We doen al mee aan de wakes voor vrede & gerechtigheid in de Palestijnse gebieden die een aantal kerken in Rotterdam vanaf 31 mei 2025 op donderdagavond houden en waarbij we niet wegkijken van mensenrechtenschendingen.
• Onze kerk kan een goede plek zijn om de Kairosdocumenten en bijvoorbeeld de boeken van Munther Isaac te bespreken.
• De kerk kan ook de plek zijn waar onze ‘bezoekers’, vrijwilligers en onze geloofsgemeenschap met hulp van kunst (in brede zin) contact hebben met scholieren en ouderen in het gebied waar Beit Sahour is.
• Incidenteel kan de Pauluskerk acties van anderen ondersteunen (Rotterdam voor Gaza, de Rotterdam Palestina Coalitie, acties tegen aanwezigheid van Israëlische wapenproducenten op de jaarlijkse wapenbeurs in Ahoy).
• Op kleine schaal kan er geld worden ingezameld voor de school in Beit Sahour.
• In overleg met onze vrienden in Beit Sahour kunnen we bekijken welke vormen van uitwisseling (online, conferenties, bezoeken over en weer) haalbaar zijn.
• Natuurlijk kan de Pauluskerk ook haar stem laten horen als onze vrienden in Beit Sahour in problemen komen door het Israëlische overheidsbeleid (uitbreiding van nederzettingen, beperking bewegingsvrijheid, geweld, verdrijving).

Voor al het werk m.b.t. Palestina zal de Pauluskerk vooral steunen op de inzet van vrijwilligers. De betrokkenheid van de geloofsgemeenschap wordt gegarandeerd d.m.v. de directe betrokkenheid van de Commissie van Bijstand.

 

[1]    Jesaja 1-17 zegt: leer het goede te doen, zoek gerechtigheid, verdedig onderdrukten.

[2]    Rotterdam voor Gaza is een initiatief van maatschappelijke en religieuze organisaties en politieke partijen die elkaar vinden in de verontwaardiging over de bezetting van Palestijnse gebieden en de schending van mensenrechten. (www.Rotterdam voor Gaza).

Inmiddels zijn er (na 7 oktober 2023) volgens het Palestijnse Ministerie van Gezondheid halverwege 2026 zo’n 75.000 geregistreerde vermoorde Palestijnen in Gaza, een kwart daarvan zijn kinderen. Het werkelijk aantal vermoorde Palestijnen wordt nog veel hoger geschat. Ondanks de zogenaamde wapenstilstand sterven er dagelijks nog steeds Palestijnen door bombardementen en wordt er door Israël onvoldoende humanitaire hulp doorgelaten. De humanitaire situatie is kritiek, 2 miljoen mensen zijn afhankelijk van humanitaire hulp, het gros van de Palestijnen is ontheemd.